آشنایی با بهترین روش های از بین بردن زنگ آهن و انواع فلزات
زنگ زدگی چیست؟
زنگ زدگی حاصل اکسیداسیون است که بر اثر واکنش فلز با اکسیژن و رطوبت هوا به وجود می آید. زنگزدگی سبب خوردگی فلز شده و هنگامی که از یک نقطه شروع می شود به تدریج به سایر بخش های فلز سرایت می کند و در پایان خسارت های زیاد و جبران ناپذیری را به وجود می آورد. زنگزدگی و خوردگی تجهیزات و سازه های فلزی هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ ایمنی مشکلات زیادی به بار می آید.
به عنوان مثال ریل ها، دکل ها، پل های فلزی، کشتی ها و… نباید خوردگی و زنگزدگی داشته باشند و در صورت تشکیل باید به سرعت نسبت به رفع زنگزدگی ها و ترمیم دوباره اقدام شود. در ادامه در رابطه با علائم زنگ زدگی فلزات به همراه روش های جلوگیری از زنگ زدن آهن و فلزات صحبت خواهیم کرد. با همراه باشید.
علائم زنگ زدگی فلزات
زنگزدگی فلزات، که به آن خوردگی فلز نیز گفته می شود، فرآیندی است که در آن فلز با اکسیژن و آب واکنش نشان می دهد و یک لایه اکسید تشکیل می دهد. این لایه می تواند قهوه ای، قرمز یا نارنجی رنگ باشد و اغلب پوسته پوسته می شود.
برخی از علائم رایج زنگزدگی فلزات عبارتند از:
- تغییر رنگ: اولین نشانه زنگزدگی معمولاً تغییر رنگ فلز است. آهن زنگ زده به رنگ قهوه ای مایل به قرمز یا نارنجی در می آید، در حالی که مس زنگ زده به رنگ سبز رنگ در می آید.
- پوسته پوسته شدن: با ادامه زنگزدگی، لایه اکسید ضخیم تر شده و شروع به پوسته پوسته شدن می کند.
- ضعف: زنگزدگی باعث ضعیف شدن فلز شده و در نهایت منجر به شکستگی یا فروپاشی آن می شود.
- سوراخ شدن: در موارد شدید، زنگزدگی باعث ایجاد سوراخ در فلز نیز می شود.
انواع زنگ زدگی فلزات
زنگ زدگی یک پدیده رایج است که بر دوام و استحکام فلزات و آلیاژهای فلزی تأثیر می گذارد. این اتفاق زمانی می افتد که آهن یا فولاد با اکسیژن و رطوبت موجود در هوا واکنش می دهد. زنگزدگی می تواند یک مشکل جدی برای بسیاری از صنایع از جمله ساختمان سازی، خودروسازی و صنایع تولیدی باشد.
انواع مختلف زنگزدگی عبارتند از:
- زنگزدگی یکنواخت (زنگزدگی قهوه ای): رایجترین نوع زنگزدگی، زنگزدگی یکنواخت است که به صورت یک لایه نازک و قهوهای رنگ روی سطح فلز ظاهر میشود.
- زنگزدگی گالوانیکی (زنگ زدگی سفید): این نوع زنگزدگی زمانی رخ میدهد که دو فلز مختلف با یکدیگر تماس داشته باشند و در معرض یک الکترولیت (مانند آب شور) قرار بگیرند.
- زنگزدگی حفرهای: این نوع زنگزدگی باعث ایجاد سوراخهای کوچک در سطح فلز میشود.
- زنگزدگی شکافی: در شکافها و درزهای فلز رخ میدهد. زنگزدگی شکافی معمولاً در مکانهایی که آب راکد وجود دارد، مانند زیر واشرها و مهرهها، رخ میدهد.
زنگزدگی بین دانهای: در مرز بین دانههای فلز رخ میدهد. زنگزدگی بین دانهای میتواند باعث ضعیف شدن قابل توجه فلز شود. - زنگزدگی ناشی از تنش: این نوع زنگزدگی زمانی رخ میدهد که فلز تحت تنش باشد و در معرض یک محیط خورنده قرار بگیرد. زنگزدگی ناشی از تنش میتواند باعث ترک خوردن و شکستن ناگهانی فلز شود.
- خوردگی سایشی: زمانی رخ میدهد که دو سطح فلزی در معرض حرکت نسبی یکدیگر باشند. خوردگی سایشی معمولاً در مکانهایی که سایش وجود دارد، مانند یاتاقانها و دندهها، رخ میدهد.
میزان مقاومت فلزات در برابر زنگ زدگی
مقاومت فلزات در برابر زنگزدگی و خوردگی به توانایی آنها در عدم واکنش با اکسیژن و رطوبت یا تشکیل یک لایه اکسیدی محافظ بر روی سطحشان بستگی دارد. در حالی که آهن و آلیاژهای پایه آهن به سرعت در محیطهای مرطوب اکسید میشوند، فلزاتی مانند آلومینیوم و مس با ایجاد یک لایه سطحی پایدار، مانع از نفوذ عوامل خورنده به لایههای زیرین میگردند. در ادامه، میزان احتمال زنگزدگی فلزات مختلف بررسی شده است که عبارتند از:
- آهن و فولاد معمولی: احتمال زنگزدگی بسیار بالا؛ در مجاورت رطوبت و اکسیژن به سرعت واکنش نشان داده و لایه ترد و قهوهایرنگی تشکیل میدهند که باعث تخریب تدریجی فلز میشود.
- چدن: احتمال زنگزدگی بسیار بالا؛ به دلیل ساختار متخلخل و کربن بالا، رطوبت را به راحتی جذب کرده و حتی سریعتر از فولاد معمولی در معرض خوردگی قرار میگیرد.
- فولاد ضدزنگ (استیل): احتمال زنگزدگی بسیار پایین؛ به دلیل حضور کروم در ساختار آن، یک لایه میکروسکوپی و غیرقابل نفوذ از اکسید کروم روی سطح تشکیل میشود که مانع از زنگزدگی میشود.
- آلومینیوم: احتمال زنگزدگی (به معنای سنتی آن) صفر؛ این فلز بلافاصله با اکسیژن هوا واکنش داده و لایهای سخت از اکسید آلومینیوم میسازد که به عنوان یک سپر حفاظتی از فلز مراقبت میکند.
- مس، برنج و برنز: احتمال زنگزدگی کم؛ این فلزات زنگ نمیزنند بلکه در طول زمان لایه سبزرنگی به نام پتینه (اکسید مس) روی آنها ایجاد میشود که سرعت خوردگیهای بعدی را به شدت کاهش میدهد.
- طلا و نقره: احتمال زنگزدگی صفر؛ طلا به هیچ وجه با اکسیژن ترکیب نمیشود و نقره نیز تنها در مجاورت ترکیبات گوگردی موجود در هوا کمی تیره میشود اما زنگ نمیزند
کدام فلزات سریعتر زنگ میرنند؟
عامل اصلی زنگزدگی سریع برخی فلزات، میل ترکیبی بالای آنها با اکسیژن و ساختار ناپایدار لایه اکسیدی است که روی سطحشان تشکیل میشود. در فلزاتی مانند آهن، اکسید تشکیلشده متخلخل و پوستهپوسته است که به راحتی جدا شده و اجازه میدهد رطوبت و اکسیژن به لایههای عمقیتر نفوذ کنند. این فرآیند پیوسته، سرعت تخریب و خوردگی فلز را در مقایسه با فلزات دارای لایه حفاظتی، به شدت افزایش میدهد.
فلزاتی که با سرعت بالایی دچار زنگزدگی و خوردگی میشوند، عبارتند از:
- آهن: این فلز در مجاورت کوچکترین میزان رطوبت و اکسیژن، به سرعت واکنش نشان داده و اکسید میشود؛ لایه زنگار ایجاد شده روی آن به دلیل ساختار سست، مانع ادامه خوردگی نمیشود.
- فولاد معمولی: از آنجا که این آلیاژ بر پایه آهن ساخته شده، بدون پوششهای گالوانیزه یا رنگهای حفاظتی، مقاومت بسیار پایینی دارد و در محیطهای باز به سرعت زنگ میزند.
- چدن: این فلز حاوی درصد بالایی از کربن است و ساختاری متخلخل دارد؛ این ویژگی باعث جذب راحتتر رطوبت شده و سرعت اکسیداسیون و زنگزدگی آن را حتی از فولاد هم بیشتر میکند.
زنگ زدگی آهن
زنگ زدگی آهن نوعی واکنش شیمیایی است که در اثر تماس آهن با اکسیژن و رطوبت محیط رخ میدهد. در این فرآیند، لایهای از اکسید آهن به رنگ قهوهای مایل به قرمز روی سطح فلز تشکیل میشود که برخلاف تصور، نقش محافظتی ندارد و بهدلیل ساختار متخلخل و شکننده خود، بهتدریج گسترش مییابد. ادامه این واکنش باعث کاهش استحکام، خوردگی و در نهایت تخریب تدریجی قطعات و سازههای آهنی خواهد شد.
علت زنگ زدگی آهن چیست؟
عامل اصلی زنگ زدگی آهن، قرار گرفتن آهن در محیطی است که هم رطوبت و هم اکسیژن در آن وجود داشته باشد. در چنین شرایطی، یک واکنش الکتروشیمیایی روی سطح فلز آغاز میشود که بهتدریج باعث اکسید شدن آهن و ایجاد خوردگی میشود. هرچه میزان رطوبت، دمای محیط، شوری آب یا غلظت آلایندههای شیمیایی بیشتر باشد، سرعت این واکنش نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، تجهیزات و سازههای فلزی که در محیطهای مرطوب، صنعتی، ساحلی یا در تماس با مواد خورنده قرار دارند، بیش از سایر موارد در معرض زنگزدگی هستند.
زنگ زدگی استیل
استیل یا فولاد ضدزنگ به دلیل وجود عناصری مانند کروم، نیکل و در برخی گریدها مولیبدن، مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی و زنگزدگی دارد. کروم با تشکیل یک لایه محافظ بسیار نازک و نامرئی روی سطح استیل، از تماس مستقیم فلز با اکسیژن و رطوبت جلوگیری میکند. با این حال، این مقاومت همیشگی و مطلق نیست.
قرار گرفتن طولانیمدت در محیطهای بسیار مرطوب، تماس با آب شور، مواد شیمیایی خورنده یا آسیب دیدن لایه محافظ سطح، میتواند باعث از بین رفتن این سد دفاعی و در نتیجه ایجاد لکههای زنگ یا خوردگی موضعی روی استیل شود. به همین دلیل، انتخاب گرید مناسب استیل و نگهداری صحیح از آن نقش مهمی در جلوگیری از زنگزدگی دارد.
دلایل زنگ زدگی استیل چیست؟
استیل به طور کلی در برابر خوردگی مقاوم است. اما در شرایط خاص، حتی استیل نیز ممکن است دچار زنگزدگی شود. مهمترین عوامل مؤثر در زنگ زدگی استیل عبارتاند از:
- آلودگی سطحی با ذرات آهن: چسبیدن برادهها یا ذرات آهن و فولاد کربنی به سطح استیل میتواند باعث ایجاد خوردگی موضعی شود. این اتفاق معمولاً در فرآیندهای برش، جوشکاری یا تماس با ابزارهای فولادی رخ میدهد.
- تماس با محیطهای حاوی کلرید: آب دریا، رطوبت مناطق ساحلی، نمکهای یخزدا و مواد شوینده حاوی کلرید از مهمترین عوامل تخریب لایه محافظ استیل هستند. این شرایط میتواند منجر به ایجاد خوردگی حفرهای (Pitting Corrosion) شود.
- ایجاد خراش و آسیبهای مکانیکی: خراش، ضربه یا سایش شدید ممکن است لایه محافظ سطح استیل را از بین ببرد. در صورت ترمیم نشدن این لایه، احتمال شروع خوردگی در محل آسیبدیده افزایش مییابد.
- وجود شکافها و نقاط با تهویه ضعیف: در فضاهای بسته، اتصالات، زیر واشرها یا محل تجمع رطوبت، اکسیژن کافی برای بازسازی لایه محافظ وجود ندارد. این شرایط باعث ایجاد خوردگی شکافی (Crevice Corrosion) میشود.
- تماس با مواد شیمیایی خورنده: اسیدهای قوی، برخی بازها و مواد شیمیایی صنعتی میتوانند به مرور زمان لایه اکسید کروم را تخریب کرده و مقاومت استیل در برابر خوردگی را کاهش دهند.
- تجمع آلودگی و مواد آلی: انباشت گردوغبار، گلولای، چربی، روغن و سایر آلودگیها روی سطح استیل، رطوبت و مواد خورنده را در تماس با فلز نگه میدارد و در صورت تمیز نشدن، احتمال خوردگی موضعی را افزایش میدهد.
روش های جلوگیری از زنگ زدن آهن و فلزات
جلوگیری از زنگ زدگی، مؤثرترین راهکار برای افزایش طول عمر تجهیزات و سازههای فلزی و کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری است. برای جلوگیری از زنگ زدن آهن و فلزات، میتوانید از روشهای مختلفی استفاده کنید که هر کدام به بهبود مقاومت فلزات در برابر خوردگی کمک میکنند. در ادامه به برخی از روش های جلوگیری از زنگ زدن آهن اشاره میکنیم که عبارتند از:
- گالوانیزه کردن
- رنگ زدن برای جلوگیری از زنگ زدگی
- نگهداری و مراقبت از آهن
- استفاده از روغن
جلوگیری از زنگ زدن فلزات با گالوانیزه کردن سطح
گالوانیزه کردن یکی از مؤثرترین روشهای محافظت از آهن و فولاد در برابر زنگ زدگی است. در این فرآیند، سطح فلز با لایهای از روی (Zinc) پوشانده میشود تا از تماس مستقیم آن با رطوبت، اکسیژن و سایر عوامل خورنده جلوگیری شود. فلز روی هنگام قرار گرفتن در معرض هوا، بهسرعت با اکسیژن واکنش داده و یک لایه اکسید محافظ و پایدار روی سطح خود تشکیل میدهد. این لایه به سطح فلز میچسبد و مانع نفوذ رطوبت و اکسیژن به فلز پایه میشود.
علاوه بر این، حتی اگر پوشش روی در برخی نقاط آسیب ببیند، این فلز همچنان بهعنوان یک محافظ فداشونده عمل کرده و پیش از فولاد دچار خوردگی میشود. به همین دلیل، گالوانیزه کردن یکی از رایجترین و بادوامترین روشها برای افزایش عمر سازههای فلزی، تجهیزات صنعتی، لولهها، نردهها و قطعاتی است که در محیطهای مرطوب یا خورنده قرار دارند.
رنگ زدن برای جلوگیری از زنگ زدگی
رنگآمیزی یکی از رایجترین و مقرونبهصرفهترین روشهای محافظت از آهن در برابر زنگزدگی است. در این روش، یک لایه پوششی روی سطح فلز ایجاد میشود که از تماس مستقیم آهن با رطوبت، اکسیژن و سایر عوامل خورنده جلوگیری میکند. در واقع، هر پوششی که بتواند این ارتباط را قطع کند، نقش مؤثری در کاهش احتمال خوردگی خواهد داشت.
علاوه بر محافظت از سطح فلز، رنگآمیزی باعث افزایش زیبایی ظاهری، بهبود دوام تجهیزات و کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری نیز میشود. البته اثربخشی این روش به کیفیت رنگ، نحوه آمادهسازی سطح و اجرای صحیح پوشش بستگی دارد؛ زیرا هرگونه ترک، خراش یا پوستهشدن رنگ میتواند مسیر نفوذ رطوبت را باز کرده و زمینه را برای آغاز زنگزدگی فراهم کند.
پیشگیری از گسترش زنگزدگی با نگهداری صحیح
نگهداری صحیح و بازرسی دورهای، یکی از سادهترین و درعینحال مؤثرترین روشها برای جلوگیری از زنگزدگی آهن است. در صورت مشاهده اولین نشانههای خوردگی، باید زنگ ایجادشده در سریعترین زمان ممکن از سطح فلز پاک شود تا از گسترش آن به سایر بخشها جلوگیری شود. پس از حذف زنگ، توصیه میشود سطح فلز با آب و مواد شوینده مناسب تمیز، کاملاً خشک و سپس با یک پوشش محافظ مانند رنگ یا پوششهای ضدخوردگی محافظت شود. انجام این اقدامات بهصورت منظم، علاوه بر افزایش طول عمر قطعات فلزی، هزینههای تعمیر و تعویض را نیز به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
استفاده از روغن و پوششهای محافظ ضدزنگ
استفاده از روغنهای محافظ یکی از روشهای ساده و کاربردی برای جلوگیری از زنگ زدگی قطعات آهنی، بهویژه در زمان انبارش یا حملونقل است. این روغنها با ایجاد یک لایه محافظ روی سطح فلز، مانع از تماس مستقیم رطوبت، اکسیژن و سایر عوامل خورنده با آهن میشوند و در نتیجه احتمال اکسید شدن و زنگزدگی را به حداقل میرسانند.
امروزه انواع روغنها و پوششهای ضدزنگ با فرمولاسیونهای مختلف تولید میشوند که علاوه بر محافظت در برابر خوردگی، بهراحتی قابل اعمال و در صورت نیاز قابل پاکسازی هستند. این روش بیشتر برای قطعات صنعتی، تجهیزات فلزی، ابزارآلات و قطعات یدکی که برای مدت طولانی مورد استفاده قرار نمیگیرند، کاربرد دارد و نقش مؤثری در افزایش طول عمر آنها ایفا میکند.
وسایل زنگ زده را چطور پاک کنیم؟
اولین و مهمترین نکته برای پاک کردن زنگزدگی، جنس قطعه یا وسیله زنگزده است. روشی که برای از بین بردن زنگ آهن مناسب است، ممکن است به استیل، آلومینیوم یا سایر فلزات آسیب برساند. به همین دلیل، پیش از هر اقدامی باید نوع فلز را شناسایی کنید و سپس متناسب با آن از روش مناسب استفاده کنید. همچنین میزان زنگزدگی نیز در انتخاب روش مؤثر است؛ لکههای سطحی معمولاً بهراحتی پاک میشوند، اما خوردگیهای عمیق به ابزار یا مواد تخصصی نیاز دارند.
نحوه پاک کردن زنگ زدگی استیل
پاک کردن زنگ زدگی استیل نیازمند دقت بیشتری نسبت به آهن معمولی است؛ زیرا استفاده از روش یا مواد نامناسب میتواند به لایه محافظ کروم روی سطح استیل آسیب برساند و مقاومت آن را در برابر خوردگی کاهش دهد. ابتدا باید مشخص شود که زنگزدگی تنها بهصورت لکههای سطحی ایجاد شده یا خوردگی به عمق فلز نفوذ کرده است. در اغلب موارد، لکههای سطحی را میتوان با استفاده از شویندههای مخصوص استیل، محلولهای زنگبر ویژه فولاد ضدزنگ یا خمیرهای پولیش استیل پاک کرد.
در صورتی که زنگزدگی شدیدتر باشد، میتوان از پدهای نرم غیرساینده یا برسهای مخصوص استیل برای تمیزکاری استفاده کرد. نکته مهم این است که هرگز از فرچه سیمی فولادی، سمباده زبر یا مواد حاوی کلرید (مانند وایتکس) برای تمیز کردن استیل استفاده نکنید؛ زیرا این مواد به لایه محافظ استیل آسیب زده و احتمال زنگزدگی مجدد را افزایش میدهند. پس از پاکسازی نیز بهتر است سطح استیل با آب تمیز شسته، کاملاً خشک و در صورت نیاز با یک محافظ مخصوص استیل پوشش داده شود تا مقاومت آن در برابر خوردگی حفظ شود.
نحوه تمیز کردن آهن زنگ زده
تمیز کردن آهن زنگ زده بسته به میزان خوردگی، نوع قطعه و ابزارهای در دسترس، با روشهای مختلفی انجام میشود. از راهکارهای ساده خانگی گرفته تا استفاده از ابزارهای مکانیکی و مواد زنگبر تخصصی، هر کدام در شرایط خاص بهترین نتیجه را دارند. انتخاب روش مناسب علاوه بر حذف کامل زنگزدگی، از آسیب دیدن سطح فلز نیز جلوگیری میکند. در ادامه، رایجترین و مؤثرترین روشهای پاک کردن زنگزدگی آهن را بهطور کامل بررسی خواهیم کرد.
انواع روش های رفع زنگ زدگی آهن و فلزات
زنگ زدگی می تواند آهن را ضعیف و خورده کند و منجر به آسیب ساختاری و کاهش طول عمر شود. اگر زنگزدگی درمان نشود، در نهایت می تواند منجر به خرابی آهن شود. خوشبختانه روش های مختلفی برای از بین بردن زنگ آهن وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. در ادامه ده مورد از موثرترین روش های زدودن زنگزدگی که امروزه مورد استفاده قرار می گیرند را بررسی خواهیم کرد.
روش های رفع زنگزدگی آهن و فلزات:
- روش های خانگی از بین بردن زنگ آهن و فلزات
- روش های صنعتی رفع زنگزدگی آهن و فلزات
روش های خانگی از بین بردن زنگ آهن و فلزات
از بین بردن زنگ زدگی فلزات یک امر رایج در منازل است. خوشبختانه، روش های متعددی برای انجام این کار با استفاده از مواد و تجهیزات موجود در خانه وجود دارد. از بین بردن زنگزدگی نه تنها از نظر زیبایی اهمیت دارد، بلکه برای حفظ سلامت و طول عمر فلزات نیز ضروری است. انتخاب روش مناسب به شدت زنگزدگی و نوع فلز مورد نظر بستگی دارد. در ادامه به روش های رایج خانگی از بین بردن زنگ آهن اشاره خواهیم کرد.
روش های خانگی از بین بردن زنگ آهن و فلزات:
- زنگ زدایی آهن بوسیله برس سیمی
- از بین بردن زنگ آهن توسط جوش شیرین و آبلیمو
- رفع زنگ آهن با سرکه سفید یا آبلیمو
- زنگ بری آهن با استفاده از سیب زمینی
- زنگ زدایی آهن توسط اسید سیتریک
زنگ زدایی آهن بوسیله برس سیمی
زنگ زدایی آهن بوسیله برس سیمی یکی از روشهای موثر و ساده برای از بین بردن زنگزدگی از سطح فلزات است. این روش به ویژه برای زنگزدگیهای شدید و سطوح بزرگتر مناسب است. در ادامه مراحل انجام این کار را توضیح میدهیم:
- انتخاب برس سیمی مناسب: برس های سیمی در انواع مختلفی از نظر جنس، قطر و پیکربندی رشته سیم موجود هستند. برای زنگ زدایی آهن، معمولاً از برس های سیمی فولادی یا برنجی با قطر متوسط تا ضخیم استفاده می شود.
- آماده سازی سطح: قبل از شروع زنگ زدایی، باید هرگونه آلودگی، رنگ یا سایر مواد اضافی را از سطح فلز جدا کنید. این کار را می توان با استفاده از برس سیمی، سمباده یا حلال انجام داد.
- زنگ زدایی: از برس سیمی برای پاک کردن زنگ زدگی از سطح فلز استفاده کنید. برای این کار می توانید از برس سیمی دستی یا برس سیمی متصل به دریل استفاده کنید.
- شستشو: پس از زنگ زدایی، سطح فلز را با آب و صابون بشویید تا هرگونه گرد و غبار یا باقی مانده برس سیمی را از بین ببرید.
- خشک کردن: سطح فلز را کاملاً خشک کنید تا از زنگزدگی مجدد آن جلوگیری کنید.
از بین بردن زنگ آهن توسط جوش شیرین و آبلیمو
جوش شیرین و آبلیمو تقریباً در هر خانه ای یافت می شود. این ماده موثر و معجزه آسا برای از بین بردن زنگ آهن نیز موثر است. برای این کار کافی است محلولی از جوش شیرین و آبلیمو یا پراکسید هیدروژن تهیه کنید. محلول را روی فلز زنگ زده با استفاده از یک پارچه تمیز حدود 20 دقیقه بگذارید. پس از مدتی سطح آغشته به محلول را بشویید یا با استفاده از ساینده مناسب تمیز کنید.
رفع زنگ آهن با سرکه سفید یا آبلیمو
سرکه یک ترکیب بسیار اسیدی است که قدرت تمیز کردن هر چیزی را دارد. برای از بین بردن زنگ آهن نیز می توانید قطعه فلزی را چند ساعت در یک کاسه سرکه بگذارید. سپس از یک برس سیمی برای تمیز کردن سطح آن استفاده کنید. اگر شدت زنگزدگی زیاد است، لازم است این عمل را چندین بار تکرار کنید یا مدت طولانی تری در سرکه بگذارید.
آب لیمو نیز خاصیت اسیدی دارد و اگر با نمک ترکیب شود این خاصیت چندین برابر می شود. لیمو را با مقداری نمک مخلوط کرده و با دستمال روی فلز زنگ زده قرار دهید تا چند ساعت بماند.
زنگ بری آهن با استفاده از سیب زمینی
سیب زمینی حاوی ماده ای به نام اسید اگزالیک است که زنگ زدگی را حل می کند. بنابراین می توان گفت که انتخابی مقرون به صرفه و در دسترس برای زنگ زدایی است. برای این کار کافی است یک سیب زمینی را از وسط نصف کنید و در مایع ظرفشویی فرو کنید و روی آهن زنگ زده بکشید. پس از ضعیف شدن زنگ، آن را با یک پارچه تمیز پاک کنید.
زنگ زدایی آهن توسط اسید سیتریک
اسید سیتریک ماده ای بسیار قوی است که زنگ آهن را با خاصیت اسیدی خود از بین می برد. اما توصیه می کنیم از این روش کمتر استفاده کنید زیرا علاوه بر زنگزدگی باعث از بین رفتن سایر مواد و خواص فلز نیز می شود. برای انجام این روش باید چند قطره اسید سیتریک را در آب جوش حل کرده و فلز را در ظرفی قرار دهید تا 24 ساعت بماند.
نحوه از بین بردن زنگ زدگی زنجیر در خانه
اگر زنگ زدگی زنجیر سطحی باشد، معمولاً میتوان آن را با روشهای ساده خانگی برطرف کرد. ابتدا زنجیر را با آب گرم و مقدار کمی مایع ظرفشویی تمیز کنید تا چربی و آلودگیهای سطحی از بین بروند. سپس آن را برای ۳۰ دقیقه تا چند ساعت (بسته به شدت زنگزدگی) در محلولی مانند سرکه سفید یا آبلیمو قرار دهید. پس از آن، با استفاده از یک مسواک کهنه یا برس سیمی نرم، سطح زنجیر را بهآرامی برس بکشید تا آثار زنگ از بین برود.
پس از پاک شدن زنگ، زنجیر را با آب تمیز بشویید و کاملاً خشک کنید؛ زیرا باقی ماندن رطوبت میتواند باعث ایجاد مجدد زنگزدگی شود. در پایان نیز بهتر است یک لایه نازک روغن روانکننده یا اسپری ضد زنگ روی زنجیر بزنید تا از تماس رطوبت با فلز جلوگیری شده و عمر آن افزایش یابد. اگر زنجیر دچار خوردگی عمیق یا زنگزدگی شدید شده باشد، استفاده از زنگبرهای تخصصی یا تعویض زنجیر، گزینه مناسبتری خواهد بود.
نحوه از بین بردن زنگ زدگی اجاق گاز
برای از بین بردن زنگ زدگی اجاق گاز، ابتدا باید مشخص کنید که زنگ روی بدنه رنگشده، قطعات استیل یا شبکههای چدنی ایجاد شده است؛ زیرا هر کدام به روش متفاوتی تمیز میشوند. اگر زنگزدگی سطحی باشد، میتوان با استفاده از خمیر تهیهشده از جوش شیرین و آب یا مقدار کمی سرکه سفید، لکههای زنگ را نرم کرد و سپس با یک اسفنج یا برس نرم آنها را پاک نمود. در این مرحله باید از سیم ظرفشویی زبر یا مواد ساینده قوی که ممکن است به پوشش اجاق آسیب برسانند، خودداری کرد.
پس از پاک شدن زنگ، سطح اجاق را با یک دستمال مرطوب تمیز کرده و کاملاً خشک کنید تا رطوبت باقیمانده باعث ایجاد مجدد زنگزدگی نشود. در صورتی که پوشش رنگ یا لعاب اجاق در اثر زنگزدگی آسیب دیده باشد، بهتر است از رنگهای مقاوم در برابر حرارت یا پوششهای محافظ مخصوص لوازم فلزی استفاده شود. همچنین تمیز کردن منظم اجاق، خشک نگه داشتن سطح آن و جلوگیری از باقی ماندن آب و مواد غذایی، بهترین راهکار برای پیشگیری از زنگزدگی مجدد خواهد بود.
روش های صنعتی رفع زنگ زدگی آهن و فلزات
روش های مختلفی در صنعت برای زدودن زنگ آهن استفاده می شود. از جمله می توان به دستگاه واترجت صنعتی، واتر سندبلاست، اسید و لیزر اشاره کرد. انتخاب روش مناسب به عوامل مختلفی از جمله نوع و شدت زنگزدگی، جنس فلز، ابعاد قطعه و الزامات کیفی نهایی بستگی دارد. در ادامه به روش های صنعتی رفع زنگزدگی آهن و فلزات اشاره خواهیم کرد.
روش های صنعتی رفع زنگ زدگی آهن و فلزات:
- از بین بردن زنگ آهن با دستگاه واترجت صنعتی
- رفع زنگ آهن و فلزات با دستگاه واتر سندبلاست
- زنگ زدایی آهن و فلزات با اسید
- زنگ زدایی فلزات و آهن توسط لیزر
از بین بردن زنگ آهن با دستگاه واترجت صنعتی
دستگاه واترجت صنعتی از فشار آب بالا برای تمیز کردن سطوح زنگ زده استفاده می کند. در این روش با استفاده از نازل فشار قوی، انرژی فشار آب به انرژی جنبشی و مکانیکی تبدیل می شود. این فشار بالا لایه اکسید سطحی را از سطح فلز آهن جدا می کند.
از اجزای واتر جت می توان به پمپ فشار قوی، شلنگ فشار قوی، تفنگ آب پاش فشار قوی، فیلتر و بوستر پمپ اشاره کرد. هنگام کار با واتر جت ابتدا فشار آب با استفاده از پمپ فشار قوی تا سه برابر افزایش می یابد.
این میزان فشار آب پس از عبور از فیلترها و رسیدن به نازل دستگاه تا 2500 برابر افزایش یافته و آماده راه اندازی می شود. مزیت اصلی این روش نسبت به سایر روش ها عدم ایجاد آلودگی سطحی است. شایان ذکر است فشار و دبی آب برای عملکرد مناسب جت آب باید کاملاً کنترل و بررسی شود.
مزایای زنگ بری با واترجت صنعتی
واترجت صنعتی روشی کارآمد و موثر برای زنگ زدایی فلزات است که مزایای متعددی را به همراه دارد. در ادامه برخی از مهم ترین مزایای آن ها را شرح می دهیم:
- سرعت و کارایی: واترجت ها زنگ زدگی را به سرعت و به طور موثر از بین میبرند، به خصوص در مقایسه با روش های سنتی مانند برس زدن یا سمباده زدن دستی. این امر به دلیل فشار بالای آب است که می تواند به راحتی لایه های زنگ را جدا کند.
- دقت: واترجت ها را می توان با دقت زیاد کنترل کرد، که این امر آنها را برای استفاده در مناطقی که دسترسی به آنها دشوار است یا نیاز به ظرافت دارند، مانند اتصالات جوش داده شده یا گوشه ها، ایده آل می کند.
- ایمنی: واترجت ها برخلاف روش های زنگ زدایی شیمیایی که می توانند خطرناک و مضر باشند، روشی ایمن و بدون مواد شیمیایی برای زنگ زدایی هستند.
- سازگاری با محیط زیست: واترجت ها از آب به عنوان تنها ماده زنگ زدایی استفاده می کنند و هیچگونه ضایعات شیمیایی مضری تولید نمی کنند، بنابراین آنها یک روش زنگ زدایی سازگار با محیط زیست محسوب می شوند.
رفع زنگ آهن و فلزات با دستگاه واتر سندبلاست
واترسندبلاست یکی از مؤثرترین روشهای صنعتی برای از بین بردن زنگزدگی، رنگهای فرسوده و آلودگیهای سخت از روی سطوح فلزی است. در این روش، آب پرفشار همراه با ذرات ساینده (مانند سیلیس، گارنت یا سرباره) با سرعت بالا به سطح فلز پاشیده میشود و بدون نیاز به مواد شیمیایی، لایههای زنگ و خوردگی را بهطور کامل از بین میبرد. این فرآیند علاوه بر پاکسازی، سطح فلز را برای اجرای پوششهای محافظ، رنگآمیزی یا عملیات ضدخوردگی آماده میکند.
یکی از مهمترین مزایای واترسندبلاست نسبت به سندبلاست خشک، کاهش چشمگیر گردوغبار و جلوگیری از پراکنده شدن ذرات آلاینده در محیط است. همچنین وجود آب در فرآیند، اصطکاک و افزایش دمای سطح را کاهش داده و احتمال آسیب به فلز را کمتر میکند. به همین دلیل، واترسندبلاست بهطور گسترده برای پاکسازی سازههای فلزی، مخازن، خطوط لوله، تجهیزات صنعتی، پلها و ماشینآلاتی که دچار زنگزدگی شدید شدهاند، مورد استفاده قرار میگیرد.
محلول زنگ زدایی آهن و فلزات
استفاده از محلول های اسیدی برای از بین بردن زنگ آهن و تمیز کردن سطوح یکی از پرکاربردترین روش هاست. از جمله اسیدهای مورد استفاده در روش اسیدشویی اسید اگزالیک است. در کار با این اسید به ازای هر گالن آب یک تا سه قاشق غذاخوری اسید استفاده می شود.
اسید اگزالیک به گونه ای عمل می کند که به محض افزودن آن به فلز اکسید شده، یک واکنش شیمیایی ایجاد می کند و یک ترکیب یونی بی رنگ را تشکیل می دهد که در آب محلول است. اساساً این اسید زنگ آهن را به محلول یونی تبدیل می کند و به راحتی با آب شسته و تمیز می شود.
زمان لازم برای فرو بردن قطعات آهن در محلول اسید اگزالیک از چند ساعت تا چند روز متغیر است و به میزان زنگ زدگی و اندازه قطعه کار بستگی دارد. پس از حذف اکسیدهای سطحی با استفاده از جریان آب با فشار بالا، قطعات آهنی به خوبی شسته می شوند.
زنگ زدایی فلزات و آهن توسط لیزر
استفاده از لیزر یکی از پیشرفته ترین و به روزترین روش های حذف اکسیدها و زنگ آهن از سطح قطعات آهنی می باشد. این فرآیند توانایی تمیز کردن طیف وسیعی از سطوح زنگ زده را با کمترین میزان مصرف انرژی دارد. لیزر را می توان برای تمیز کردن سطوح ابزارهایی مانند موتورهای جت، محفظه های احتراق و… که در دماهای بالا استفاده می شود، استفاده کرد.
شستشوی لیزری به گونه ای انجام می شود که پرتوهای لیزر پرانرژی بر روی سطح اکسید شده بتابد و باعث از بین رفتن هرگونه اکسید و رسوبات سطحی ناشی از زنگ زدگی شود. استفاده از این روش به دلیل کیفیت بالا، غیرشیمیایی بودن، سرعت عملیاتی و کارایی زیاد مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است.
این محلول برای تمیز کردن انواع قطعات با سطح نرم و ابعاد کوچک استفاده می شود. برش لیزری نه تنها برای تمیز کردن سطح آهن، بلکه برای تمیز کردن قطعات ساخته شده از آلومینیوم، مس، برنج، فولاد نیمه سخت، آلومینیوم آنودایز، پلاستیک ضخیم، فولاد ضد زنگ و فولاد آلیاژی استفاده می شود.
شرکت ابراهیم ارائه دهنده تجهیزات زنگ بری آهن و فلزات
شرکت ابراهیم ارائه دهنده تجهیزات صنعتی متنوعی از جمله تجهیزات زنگبری برای آهن و فلزات است. این تجهیزات شامل دستگاههای مختلفی مانند دستگاههای واترجت صنعتی با فشار بالا، سندبلاست و دستگاههای تخصصی دیگر برای حذف زنگ و آلودگیهای سطحی از فلزات میباشند.
استفاده از این تجهیزات میتواند به بهبود کیفیت سطح فلزات و افزایش عمر مفید آنها کمک کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد محصولات و خدمات شرکت ابراهیم، می توانید با کارشناسان ما تماس بگیرید.
